Maand: december 2019

Een interview in de krant

Een paar dagen voor kerst verscheen er een leuk interview van Reinier de Boer met mij in de Hoogeveensche Courant. Lees onder de afbeelding de tekst.

Hoogeveen – De 47-jarige Jeroen Bottema uit Hoogeveen was 18,5 jaar redacteur bij de Hoogeveensche Courant. Dit jaar besloot hij een andere weg in te slaan en zijn grote droom realiteit te laten worden. Hij probeert van zijn grote hobby, schaken, zijn werk te maken. Op 1 november nam hij afscheid van de Hoogeveensche Courant en hoopt van zijn bedrijf Chessdreams een succes te maken. Een verhaal over een opmerkelijke carrièreswitch van een geboren Rotterdammer, die in Brabant opgroeide en zich thuis voelt in Hoogeveen.    

Jeroen Bottema werd geboren in Rotterdam, maar verhuisde al snel naar Strijen. Op zijn zesde vertrok het gezin naar het Brabantse Steenbergen. Hij had als jonge jongen nog niet echt de ambitie de journalistiek in te gaan. ,,Nee, die interesse is in 1992 ontstaan door de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Ik had altijd al belangstelling voor politiek nieuws, maar ik genoot van het hele circus rondom de Amerikaanse verkiezingen. Toen dacht ik: waarom word ik geen journalist? Op de lagere school waren de leerkrachten al enthousiast over mijn opstellen en spreekbeurten. Ik kon mij volledig verliezen in mijn fantasie,” vertelt  Bottema.

Hij volgde de vierjarige opleiding journalistiek in Tilburg. ,,Ik weet nog dat we zes weken lang elke dag een fictief dagblad moesten maken. Daarvoor ben ik voor het eerst en voor het laatst naar een voetbalwedstrijd geweest. Het was een draak van een bekerwedstrijd, het werd 0-0 en ik miste een trein, waardoor ik om 2.30 uur thuis was. We hebben wel eens een echt tijdschrift gemaakt en daarvoor heb ik oppositieleider Musampa uit Congo geïnterviewd. Dat was heel bijzonder.” Hij studeerde af in een tijd dat in Brabant kranten gingen fuseren, waardoor er een overschot aan journalisten ontstond. ,,In 2001 zag ik een advertentie van de Hoogeveensche Courant, waarin een journalist gezocht werd. Ik kende Hoogeveen van het internationale schaaktoernooi en dat de koninklijke familie daar een bezoek zou brengen. Ik heb gesolliciteerd en werd aangenomen.” Hij had een duidelijke voorkeur voor een baan bij een nieuwsblad. ,,Bij een nieuwsblad ben je dichter bij de mensen. Je bent betrokken bij alle facetten van de samenleving. Ik heb eens stage gelopen bij een dagblad en daar deden ze een beetje uit de hoogte tegenover nieuwsbladen, maar ze lazen vervolgens het nieuwsblad wel van voren naar achteren.”

De eerste week als redacteur van de Hoogeveensche Courant zal hij niet gauw vergeten. ,,Het bezoek van de koninklijke familie aan Hoogeveen was net afgelast. Ik ben toen met de toenmalige hoofdredacteur Jan Koers naar Den Haag geweest. De koningin bedankte een Hoogeveense delegatie voor de organisatie. Wij mochten niet naar binnen en konden alleen de reacties van mensen optekenen. Mevrouw van Andel was ook mee en op de terugreis zaten we achter haar in de bus. Ze vertelde fantastische verhalen.” Een jaar later kwam de koninklijke familie wel naar Hoogeveen, maar veel heeft Jeroen daar niet van gezien. ,,Ik mocht achteraan in de stoet lopen, dus ik heb de koninlijke familie niet gezien. Ik ving wel de eerste reacties van de bezoekers op. Later heb ik opnames gezien en zag ik wat ik allemaal had kunnen zien,” zegt hij lachend. Het koninklijke bezoek was wel een hoogtepunt voor Bottema. ,,Andere hoogtepunten zijn het gedoe over de inzameling van huisvuil, de laatste Hoogeveense verkiezingscampagne en drie ontmoetingen met Mark Rutte, die mij op een gegeven moment herkende. Ook interviews met de sporters Marianne Vos, Ireen Wüst, Vivianne Miedema en ministers waren zeer bijzonder.”

Hoogeveen Schaaktoernooi

Na 18,5 jaar wilde Jeroen wat anders. ,,De laatste twee jaar liep ik al met het idee te zullen stoppen. Ik raakte vanaf 2014 als toernooisecretaris actief betrokken bij het Hoogeveense schaaktoernooi. Ik was al lid van de Hoogeveense schaakclub. Ik ben jeugdleider en arbiter. Ik dacht bij mezelf: als ik schaken zo leuk vind en ik word er blij van, waarom zou ik dan mijn werk er niet van maken? Het feit dat de werkdruk steeds toenam, dat na reorganisaties minder mensen steeds meer werk moeten doen, speelde op de achtergrond mee. Als journalist sta je altijd langs de zijlijn, maar ik wilde ook graag eens midden in de samenleving staan. Op 1 november heb ik afscheid genomen. Dat viel niet zwaar, want ik groeide er naartoe.”

De schaakfanaat richt zich momenteel volledig op zijn bedrijf Chessdreams, dat hij verder wil ontwikkelen. ,,Ik zou graag schaakles op scholen willen geven. Ik kan workshops schaken verzorgen. Ik zou bij andere toernooien in de organisatie werkzaam kunnen zijn en ik ben bezig om iets voor de Nederlandse schaakbond te kunnen betekenen. De bond heeft als doel alle schoolkinderen in aanraking te laten komen met de schaaksport. Er komen steeds meer initiatieven op schaakgebied.” De autosportfanaat en fan van coureur Lewis Hamilton, vindt dat schaken een vast onderdeel van het lesprogramma op de lagere school moet zijn. ,,Ja, wetenschappelijke onderzoeken hebben uitgewezen dat kinderen die schaken, beter presteren op school. Ze presteren bijvoorbeeld beter bij rekenen en lezen en letten beter op. Ze leren ook overzicht houden over een probleem. De ontwikkeling van de schaaksport onttrekt zich aan de aandacht van veel mensen, maar er gebeurt veel op schaakgebied. De populariteit neemt enorm toe. Internet is een zegen voor de schaaksport. Je kunt heel gemakkelijk een potje spelen tegen mensen uit de hele wereld.”

Jeroen schaakt zelf veel, maar heeft nooit de echte top bereikt. ,,Nee, daarvoor ben ik te laat begonnen, pas op mijn twaalfde. Je kunt beter op je zesde beginnen. Ik geef wekelijks les aan een getalenteerd vijfjarig jongetje in het AZC.”   

De fan van Bruce Springsteen is nu anderhalve maand geen journalist meer, maar hij mist het werk nog niet. ,,Ik lees de krant wel en ik volg de gemeenteraadsvergaderingen nog wel. Ik heb jarenlang de gemeenteraad voor de krant gevolgd. In het luisteren en samenwerken is in Hoogeveen veel mis gegaan. De kloof tussen het college en de oppositiepartijen is te groot. Dat is onnodig, want de partij-ideologie speelt in de lokale politiek nauwelijks een rol. Men was niet in staat echt naar elkaar te luisteren. Dat de ijsbaan uiteindelijk te duur werd, was geen verrassing voor mij.” Bottema ziet genoeg mogelijkheden voor hyperlokale nieuwsbladen, maar voorlopig richt hij zich op zijn nieuwe droom.   


Briljante mislukkingen geven juist inspiratie

Paul Iske wist zijn verhaal op een originele manier te brengen. Foto: KNSB

Schaken is in. Jullie zullen wel denken. ‘Die Jeroen kan lekker praten. Hij preekt voor eigen parochie.’ Dat is dus niet zo. Vorig week was ik op de jaarlijkse themadag van de Schaakbond. Wat me daar weer opviel is hoeveel succesvolle (school)schaakprojecten er in Nederland zijn. Er zijn verrassend veel mensen die hier hun brood mee verdienen. Uit de gesprekken die ik voerde bleek dat het starten met schoolschaaklessen vaak lastig is, maak het lukt vaker wel dan niet. Dat is een hele geruststelling, want het beginnen van een eigen bedrijf is lastig. Dat merk ik nu ook.

Er zijn dus veel schaakprojecten in Nederland. Met de kennis en kunde die daarbij is opgebouwd kunnen we voor de schaaksport nog veel meer doen dan dat er nu gebeurd. De schaakbond worstelt met hoe al deze schaakleraren het best verbonden kunnen worden met elkaar. Er zijn zeker genoeg ideeën om schaakleraren meer van elkaar te laten leren. Dat is mij tijdens de themadag wel duidelijk geworden. Wanneer alles straks ‘klikt’ en schaakleraren optimaal van elkaars kennis kunnen profiteren, wacht Nederland een schaakexplosie. Daar ben ik van overtuigd. Het enthousiasme vanuit de schaaksport is er zeker. Ik ben na de themadag met zeker tien bruikbare contacten en ideeën naar huis gegaan.

Het hoogtepunt van de themadag was de lezing van professor Paul Iske. Iske heeft het instituut van Briljante Mislukkingen opgericht. Hij zette in de jaren ’90 een soort LinkedIn op voor Shell. De bedoeling was om meer gebruik te maken van de kennis die binnen het bedrijf aanwezig was. Het werd een succes waarvan Iske ook andere bedrijven wilden laten profiteren. Helaas mislukte dit idee omdat internet toen nog niet ver genoeg was ontwikkeld. Iske pleit ervoor om in elk arbeidscontract het recht op falen (op leren) op te nemen. Volgens hem zijn we In deze ‘geprogrammeerde samenleving’ bang om risico’s te lopen, over mislukkingen spreken we liever niet. Toch moeten we het risico op mislukken voor lief nemen om te innoveren en zo goed voorbereid te zijn op de toekomst. Van een mislukking moeten we juist leren. In zo’n geval spreken we over een briljante mislukking. 

De themadag was goed bezocht. Foto: KNSB

Het schaken is een mooie metafoor voor het verhaal van Iske. Als je beter wilt worden in het spel, als je wil winnen, moet je risico’s nemen en nieuwe dingen proberen. Wanneer ik een wedstrijd heb verloren zegt mijn vrouw altijd: ‘Gefeliciteerd, nu heb je weer wat geleerd.’ Daar reageer ik dan kribbig op, want verliezen is nooit leuk, maar ze heeft wel gelijk.

Natuurlijk vroeg Iske de zaal ook nog om voorbeelden van briljante mislukkingen. Hij kreeg er een. Een schaakleraar wilde begin september het wereldrecord schaaklesgeven verbeteren. Media-aandacht was er genoeg, maar zo vlak na de vakantie was er geen tijd meer om voldoende kinderen te regelen. De recordpoging werd afgelast. Een ervaring rijker? Ja! Een illusie armer? Nee! Deze man heeft zoveel positieve reacties op zijn initiatief gekregen en zag voor zichzelf zoveel leerpunten dat hij al aan een nieuwe poging denkt.

Na afloop raakte ik met hem in gesprek. Ik ga in het nieuwe jaar bij hem op bezoek. Want hij is er wel in geslaagd om op zoveel scholen les te geven dat hij daar zijn boterham mee kan verdienen. We moeten ook in de schaakwereld van elkaar leren. Het schaakspel is niet alleen een mooie sport, maar ook een mooie metafoor voor het leven. Het kan niet alleen schoolkinderen, maar ook volwassenen veel vaardigheden leren die we in de wereld anno 2019 nodig hebben.

Er mogen schoolschaakprojecten mislukken, maar laat dit dan briljante mislukkingen zijn, zodat we ervan leren en het volgende project wel lukt.

Een impressie van de themadag. Film: KNSB